🌺 మనోదర్పణవర్తనమాలా

 

🌺 मनोदर्पणवर्तनमाला

1. दर्पणस्वभावः

मनः स्वच्छः समादर्शो यद्यत्पुरत आगतम् ।
भावबिम्बं तदेवासौ प्रतिफलति सर्वथा ॥

మనః స్వచ్ఛః సమాదర్శో యద్యత్పురత ఆగతమ్ ।
భావబింబం తదేవాసౌ ప్రతిఫలతి సర్వథా ॥

The mind is a stainless mirror; whatever comes before it, that very image of feeling it reflects, without exception.

2. अन्तश्चेतनाहेच्चरिका

हिताहितस्य भेदेन प्रथमं स्फुरति व्यथा ।
अन्तश्चेतयते सूक्ष्मं सङ्केतं दोषवारणे ॥

హితాహితస్య భేదేన ప్రథమం స్ఫురతి వ్యథా ।
అంతశ్చేతయతే సూక్ష్మం సంకేతం దోషవారణే ॥

Distinguishing benefit from harm, a subtle unease first flickers forth; inwardly the mind is quickened — a delicate signal, meant to ward off fault.

3. भाववेगाक्रमणम्

तथापि भाववेगेन तीव्रचिन्ताप्रवाहतः ।
अभिभूय विवेकं च दर्पणो ह्रियते बलात् ॥

తథాపి భావవేగేన తీవ్రచింతాప్రవాహతః ।
అభిభూయ వివేకం చ దర్పణో హ్రియతే బలాత్ ॥

Yet under the momentum of feeling, in the current of racing thought, discernment is overwhelmed, and the mirror itself is swept away by force.

4. मूलपरिहारः

न निरोध्यं मनः साक्षात् भाव एव निरुध्यताम् ।
बिम्बस्य परिवर्तेन प्रतिबिम्बं विवर्तते ॥

న నిరోధ్యం మనః సాక్షాత్ భావ ఏవ నిరుధ్యతామ్ ।
బింబస్య పరివర్తేన ప్రతిబింబం వివర్తతే ॥

The mind is not to be restrained directly; let the feeling itself be restrained. By the transformation of the source-image, the reflection undergoes its own transformation.

5. वृत्तिपरिवर्तनम्

भावसंयमतो बिम्बं बिम्बतः प्रतिबिम्बकम् ।
प्रतिबिम्बभिदा चैव वृत्तिरेव विवर्तते ॥

భావసంయమతో బింబం బింబతః ప్రతిబింబకమ్ ।
ప్రతిబింబభిదా చైవ వృత్తిరేవ వివర్తతే ॥

Through mastery of feeling, the source-image changes; through the image, the reflection changes; and through the change in that reflection, conduct itself is transformed.

M. Murali Mohan